میزانسن چیست؟

0
1041

میزانسن اﺻﻄﻼﺣﯽ اﺳﺖ ﻓﺮاﻧﺴﻮی ، در اﺻﻞ ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﺗﺌﺎﺗﺮ و ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﭼﯿﺪن ﺻﺤﻨﻪ ، ﺻﺤﻨﻪ آراﯾﯽ و ﺑﻪ ﺻﺤﻨﻪ آوردن ﯾﮏ ﮐﻨﺶ. در ﺗﺌﺎﺗﺮ ، اﯾﻦ اﺻﻄﻼح ﺑﻪ روش ﻣﺮﺗﺐ ﮐﺮدن ﺻﺤﻨﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﮐﺎرﮔﺮدان ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻧﺎﻣﻪ اطلاق ﻣﯽ ﺷﺪ.

در نهایت، نظریه‌ پردازان سینما، این اصطلاح را به کارگردانی فیلم تعمیم دادند، اما کاربرد آن در سینما، حوزه‌ی وسیع‌تری را در بر می‌گیرید که شامل اجزای زیر می‌شود:

  • صحنه‌آرایی و ساخت‌وساز عناصر صحنه و مشخص‌کردن مکان قرارگرفتن عناصر صحنه
  • نورپردازی
  •  لباس
  •  آرایش و گریم بازیگران و رفتار و حرکت آن‌ها
  •  ترکیب تصویری درون هرنما
  •  رابطه میان اشیاء و آدم‌ها در هرنما
  •  رابطه نور و تاریکی
  • رنگ صحنه
  • موقعیت دوربین و زاویه دید آن و نیز حرکت‌ها در هرنما

به این ترتیب، در واقع کارگردان با کنترل میزانسن در سینما، رویدادی را برای دوربین به روی صحنه می‌برد.

در میزانسن دو نکته حائز اهمیت است، یکی صحنه‌بندی Setting و به صحنه‌آوردن کنش و دیگری تاکید بر قاب فیلم به عنوان یک واحد فیلمیک. بدین‌گونه روشن است که آنچه بر صحنه در درون یک قاب اثر می‌گذرد، از عناصر با اهمیت میزانسنی به شمار می‌آید.

اهمیت میزانسن در سینما و تئاتر

از بین همه تکنیک‌های سینمایی موجود، میزانسن تکنیکی است که مخاطب بیشترین ارتباط با آن را برقرار می‌کند. بعد از دیدن یک فیلم ممکن است قطع‌ها یا حرکات دوربین و … را به خاطر نیاوریم ولی مطمئنا عناصر میزانسن را به یاد خواهیم داشت. برای مثال نمی‌توان لباس‌ها را در فیلم بربادرفته یا نورپردازی غمناک و سرد فیلم همشهری کین را  فراموش کرد. خلاصه آن‌که خاطره‌های ماندگار سینمایی اغلب مربوط به حالت خاص میزانسن در آن فیلم است.

اهمیت میزانس در سینما
میزانس در سینما

نکته بسیار مهم در میزانسن آن است که، کارگردان می‌تواند با میزانسن هر فضایی را که می‌خواهد ترسیم کند. مثلا می‌تواند عناصر صحنه را به گونه‌ای بچیند که انگار همه چیز واقعی است و هر چیز همان‌طوری است که در دنیای واقعی وجود دارد و یا اصطلاحا رئالیستی است.خلاصه آنکه اغلب خاطره‌های ماندگار از فیلم‌ها در سینما، مربوط به عناصر میزانسن هستند. اما در عین حال این تکنیک نیروی آن را دارد که از مفاهیم عادی واقعیت فراتر رود. می‌توان با یک میزانسن حساب شده یک فضای کاملا انتزاعی ساخت در حالی که هیچ نمود عینی در جهان واقع نداشته باشد، اما چنان تاثیرگذار باشد که تماشاگر باور کند چنین فضایی می‌تواند وجود داشته باشد.

میزانسن چهار عنصر اصلی دارد و به ندرت اتفاق می‌افتد که یک عنصر به طور جداگانه حضور داشته باشد. هر عنصر معمولا با عناصر دیگر برای ایجاد یک سیستم ویژه در هر فیلم ترکیب می‌شود.

عناصر اصلی میزانسن در سینما و تئاتر

می‌توان چهار حوزه کلی را که میزانسن از بابت آن‌ها امکاناتی برای انتخاب و کنترل در اختیار کارگردان می‌گذارد نام برد :

  • صحنه
  • لباس و چهره‌پردازی
  • حالات و حرکات عناصر صحنه
  • نورپردازی

صحنه

آنچه در یک نمای فیلم در سطحی دو بعدی (پرده) بازنمایی می‌شود و وقایع فیلم و کنش کاراکترها درون آن رخ میدهد را می‌توان صحنه یک فیلم نامید. این صحنه می‌تواند یک مکان واقعی و یا دست ساخته «استودیو» باشد. امروزه با پیشرفت‌های تکنولوژی فیلم‌برداری و صدابرداری بیشتر صحنه‌های یک فیلم در مکان‌های واقعی فیلمبرداری می‌شوند. در دوران تسلطِ نظام استودیویی و ایجاد محدودیت‌هایی برای فیلمسازان و کنترل صاحبان سرمایه بر فیلم‌نامه و بسیاری از عوامل دیگر ساخت فیلم؛ سینماگران مولفی چون هیچکاک ، وایلر ، هاکس، فورد با کنترل خلاقانه‌ی میزان‌ْسنی فیلم و گذاردن تاثیر سبکی خاص خویش بدین وسیله همیشه امضای خود را پای هر اثری که می‌ساختند، می‌نهادند.

صحنه فیلم

لباس و چهره‌پردازی

لباس ما را به فضای روایتی داستان رهنمون می‌کند. لباس و چهره‌آرایی دارای انگیختارهای روانی‌اند که بر قضاوت ما در برابر شخصیت‌ها و دنیای داستانی فیلم جهت می‌دهند. همچنین لباس وچهره‌پردازی در مشخص نمودن زمان تاریخی روایت نیز کارکرد دارد. یک لباس می‌تواند معرف دوران تاریخی و یا جنبشی که نوعی پوشش مشخصه آنها است، باشد. مانند:صلیبیون. چهره‌پردازی نه جهت دیده شدن بهتر بازیگران ـ گرچه این نیز می‌تواند باشد ـ بلکه شبیه شدن تا حد امکان به شخصیت بازی است.

چهره پردازی
چهره پردازی

حالات و حرکات عناصر صحنه

در نمای ساکن آنچه باعث توجه به بخشی از صحنه می‌گردد حرکت اشیایی در صحنه یا کنش بازیگران می‌باشد. انتقال تنش داستان از طریق کنش بازیگران و یا انتقال جهت نگاه به بخشی دیگر از قاب به وسیله حرکت‌‌های دوربین و یا کاراکتر، از کارکردهای روایتی کنش (action) در صحنه است. اگر به گونه‌ی بنیادین توجه کنیم حرکت (motion) اساس سینما می‌باشد به این معنی که سینما بدون حرکت وجود نمی‌یابد. حرکت از وجوه ذاتی سینما است .در یک ترکیب‌بند‌ی ایستا چه چیزی توجه ما را به خود جلب می‌کند؟ کوچکترین حرکتی در این پرسپکتیو می‌تواند نگاه بیننده را جلب کند ویا جهت دهد. فیگورهای بازیگران می‌تواند با ویژگی‌های سبکی یک فیلم درآمیزد و در خدمت روایت فیلمیک قرار گیرد. اساساً در یک فیلم رئالیستی ژست‌های اغراق‌شده نمی‌تواند در راستای دیگر اجزای آن قرار گیرد. پس بازی نیز مانند دیگر اجزای یک فیلم در خلق فضای روایتی فیلم نقش مهمی را دارا می‌باشد.

نورپردازی

بی‌تردید نور را می‌توان یکی از بیان‌گراترین اجزای تشکیل دهنده‌ی یک فیلم در انتقال مفاهیم به شمار آورد. معنادهی یک صحنه فیلم بسیار تاثیرپذیر از نورِ محیطی تابانده شده به آن است. فضای تیره با یک نور کم مایه حسی از ابهام و ترس و پنهان‌کاری به دست می‌دهد. لکه‌ی نورانی در فضای تاریک توجه را به خود جلب می کند، و فضای با نور پرمایه و رنگ‌های شفاف، محیطی واضح وبدون ابهام را معرفی می‌کند.

نورپردازی
نورپردازی

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید